Giải vô địch bóng đá Tây Ban Nha (còn gọi là La Liga, từ tiếng Tây Ban Nha Liga de Fútbol Profesional) gồm:

Các hạng chuyên nghiệpô

• Hạng nhất (Primera división) (20 đội)
• Hạng nhì (Segunda división) (22 đội)
• Hạng nhì B (Segunda división B) (4 nhóm, mỗi nhóm có 20 đội)

Các giải nghiệp dư:

• Hạng ba (Tercera división)

I.Lịch sử hình thành La Liga (Primera Liga)

Ngày 10/2/2004, giải Liga của Tây Ban Nha đã kỷ niệm 75 năm thành lập của mình. Vào ngày 10/2/1929, trái bóng đã lăn trên các sân cỏ và bàn thắng đầu tiên trong tổng số 55.733 bàn ở 19.205 trận đã được thực hiện. Và nếu như Real Madrid là đội đầu tiên đứng đầu bảng xếp hạng thì ở mùa giải năm đó, Barcelona là nhà vô địch đầu tiên. 

Vậy mà trước đó, để có được ngày thành lập giải Liga hoàn toàn không dễ dàng gì. Các CLB lớn không muốn giải Liga có quá nhiều đội và trong suốt 2 năm liền, vấn đề này đã không được giải quyết cho đến khi Chủ tịch của FIFA, Jules Rimet, và vua Alfonso XIII đứng ra dàn xếp. Cuối cùng, ngày 23-11-1928, quyết định thành lập giải vô địch Tây Ban Nha đã được Hội đồng đặc biệt của LĐBĐ Tây Ban Nha thông qua tại Madrid. 

Kể từ đó, Liga trở thành một trong những giải đấu hấp dẫn nhất thế giới. Ban đầu, giải chỉ có 10 đội tham dự và nay Liga đã được mở rộng lên 20 đội. Trong thập kỷ đầu tiên, Athletic Bilbao, Real Madrid thay nhau thống trị giải đấu và chỉ có bất ngờ duy nhất vào năm 1935, khi Real Betis chinh phục được danh hiệu vô địch. Sau đấy, nội chiến Tây Ban Nha đã khiến giải Liga bị gián đoạn 3 năm, từ 1936 tới 1939. Năm 1940, danh hiệu vô địch chỉ là cuộc tranh chấp giữa 5 đội bóng là Athletic Bilbao, Valencia, Atletico Madrid, Barcelona và Sevilla. 

Vào thập kỷ 50, bóng đá đã trở nên hấp dẫn hơn. Đây là một giai đoạn tuyệt vời của bóng đá Tây Ban Nha với những cầu thủ, HLV nhập khẩu xuất sắc đổ vào Liga. Cùng với đó là những thay đổi về tư duy chiến thuật, sự xuất hiện của những trận đấu lớn. Ngay lập tức, quyền lực của Barcelona đã bị chặn đứng bởi sự có mặt của Di Stefano vào năm 1953. 

Những năm 60, chính sách nhập khẩu cầu thủ của Liga bị ngăn cản do những quy định tại các cúp châu Âu, nhưng Real Madrid vẫn là đội xuất sắc nhất với 8 danh hiệu. Năm 1973, luật nhập khẩu cầu thủ thay đổi. Barcelona mặc dù có được Johan Cruyff nhưng họ cũng chỉ giành được 1 danh hiệu vào năm 1974. Và những năm 70 tiếp tục chứng kiến sự thống trị của Real (6 danh hiệu), không kể 1 chức vô địch thuộc về Valencia năm 1971 với HLV khi đó là Di Stefano. 

Những năm 80 bắt đầu bằng sự nổi lên của xứ Basque với 4 chức vô địch chia đều cho Real Sociedad, Athletic Bilbao và kết thúc bằng 5 danh hiệu của "Những con kền kền". Thập kỷ 90 thuộc về Barcelona với 4 chức vô địch dưới thời "Dream Team" (Đội hình trpng mơ) của Johan Cruyff và 2 dưới thời Van Gaal. Tuy nhiên, Valdano trở lại Madrid và ông đã đem đến 1 danh hiệu cho Real. Vào thời điểm này, luật Bosman cho phép các CLB mạnh tay hơn trong việc nhập khẩu cầu thủ và vào cuối thập kỷ, Liga được chia đều bởi sự có mặt ở ngôi cao nhất của Atletico, Deportivo và Valencia. 

Đầu thế kỷ 21, Liga vẫn là cuộc tranh chấp của Real Madrid với Valencia và Deportivo.

II. Cúp

• Mùa bóng 1928/1929: 10 đội tham dự
• Mùa bóng 1933/1934: 12 đội tham dự
• Mùa bóng 1936/1937: không tổ chức do nội chiến
• Mùa bóng 1937/1938: không tổ chức do nội chiến
• Mùa bóng 1938/1939: không tổ chức do nội chiến
• Mùa bóng 1941/1942: 14 đội tham dự
• Mùa bóng 1950/1951: 16 đội tham dự
• Mùa bóng 1971/1972: 18 đội tham dự
• Mùa bóng 1986/1987: giải có các trận play-off
• Mùa bóng 1987/1988: 20 đội tham dự
• Mùa bóng 1995/1996: 22 đội tham dự
• Mùa bóng 1997/1998: 20 đội tham dự

IV. Một số điều cần biết về hệ thống bóng đá Tây Ban Nha:

1. Hạng nhất:

2. Hạng nhì:

* Hạng nhì A: (Sugunda division) gồm 22 CLB. Kết thúc mùa giải, 3 CLB đầu bảng XH lên hạng nhất, 4 CLB cuối bảng xuống hạng nhì B 
* Hạng nhì B: (Sugunda division B) 
- Hạng nhì B là giải đấu cấp khu vực. 80 CLB chia thành 4 khu vực, thi đấu với thể thức tương tự giải VĐQG (đá lượt đi, lượt về tính điểm xếp hạng) 
- Kết thúc mùa giải, ở mỗi khu vực sẽ có thêm 1 vòng đấu playoff thăng hạng. 4 CLB đứng đầu ở mỗi khu vực sẽ đá vòng tròn lượt đi, lượt về tính điểm xếp hạng chọn đội đầu bảng thăng hạng nhì A. Như vậy, có 4 đội được lên đá ở hạng nhì A. 

- Chú ý: rất nhiều CLB có đội hình B tham dự Sugunda division B. Nếu như CLB đó bị xuống hạng (từ Sugunda division A xuống Sugunda division B), đội hình B của CLB đó sẽ không được tham gia vòng playoff dù nằm trong top 4 đội đứng đầu.

Thethao24h.vn