Giải vô địch bóng đá châu Âu (tên thường gọi: EURO) là giải bóng đá chính thức 4 năm một lần giữa các đội tuyển bóng đá châu Âu do Liên đoàn bóng đá châu Âu (UEFA) tổ chức. Người đầu tiên nêu ý tưởng thành lập giải đấu này là Tổng thư ký Liên đoàn bóng đá Pháp (FFF) Henri Delauney. Giải đầu tiên diễn ra tại Pháp năm 1960 và nhà vô địch đầu tiên là Liên Xô. Tính đến nay, CHLB Đức là quốc gia đoạt chức vô địch nhiều lần nhất (3 lần: 1972, 1980 và 1996).

Lịch sử

- Phải mất 31 năm, ý tưởng về một giải đấu giữa các cường quốc bóng đá khu vực Châu Âu mới thành hiện thực. năm 1927, Henri Delaunay, Tổng thư ký LĐBĐ Pháp lúc bấy giờ, đã đệ trình lên FIFA kế hoạch tổ chức Cup các quốc gia Châu Âu.

- Trong cuộc họp bất thường ở Paris năm 1953, FIFA đã thông qua việc thành lập liên đoàn bóng đá Châu Âu, và UEFA chính thức được thành lập ngày 15/06/1954. Một năm sau, Cup các CLB vô địch các quốc gia châu Âu được tổ chức và đến năm 1956, nền móng cho cuộc thi đấu của các đội tuyển quốc gia châu lục hình thành. 2 năm sau, các trận đấu đầu tiên tranh Cup các quốc gia châu Âu bắt đầu khởi tranh với sự tham gia của 16 đội. Cách thức thi đấu lần đầu tiên này vẫn còn nhiều chỗ cần xem xét và điều chỉnh. Những vòng đấu đầu tiên được chơi theo thể thức lượt đi - lượt về và loại trực tiếp. Từ vòng bán kết, các trận đấu được tổ chức tại một nước.

- Vòng chung kết vô địch Châu Âu đầu tiên được tổ chức ở Pháp vào mùa hè năm 1960, 5 năm sau khi Henri Delauney qua đời. Giải diễn ra 4 năm 1 lần. Cho đến nay, chiếc cúp này vẫn lấy tên ông.

- Euro đầu tiên năm 1960 đến Euro 1976 VCK chỉ được tính từ trận bán kết gồm 4 đội được tổ chức tại một quốc gia. Từ Euro 1980 đến Euro 1992 số đội tham dự VCK là 8 đội được chia thành 2 bảng đá vòng tròn một lượt tính điểm. Bắt đầu từ Euro 1996 số đội tham dự VCK là 16 đội, chia thành 4 bảng đá vòng tròn một lượt tính điểm, thể thức này được giữ nguyên cho đến nay.

EURO 2004

Bắt đầu từ EURO lần thứ 12 tổ chức tại Bồ Đào Nha, UEFA đã thông báo quyết định sẽ không tổ chức xếp loại hạt giống ở lượt trận tranh vé vớt play-off của vòng loại Euro 2004 diễn ra vào tháng 11 năm nay. Sẽ có 10 đội bóng dự vòng play-off để tranh 5 chiếc vé vớt tham dự VCK Euro 2004 ở Bồ Đào Nha vào mùa hè năm sau. Hội đồng điều hành của UEFA đã quyết định rằng sẽ chia 10 đội thành 5 cặp đấu ngang nhau và đội thắng sẽ có mặt tại VCK Euro. Lễ bốc thăm sẽ diễn ra ở Frankfurt vào ngày 13/10, và các trận đấu sẽ bắt đầu trong các ngày 15-16/11 và 18-19/11. Những đội không có thứ hạng cao trong bảng xếp hạng của FIFA đều đảm bảo có cơ hội ngang nhau. 

Cup vô địch:

• Trọng lượng: 8kg, tính cả đế(đế làm bằng cẩm thạch)
• Chiều cao: cao 42cm, tính cả đế là 50cm
• Tác giả: Chiếc cúp này được Arthur Bertrand sản xuất tại Paris vào năm 1960 và có mức giá là 20,251 franc Pháp ( thời điểm hiện tại khoảng 22.500 euro)
• Đặc điểm riêng: Trên Cup có dòng chữ được khắc từ trên xuống dưới với nội dung: Coupe d'Europe, Coupe Henri Delaunay, Championat d'Europe (Cup Châu Âu, Cup Henri Delaunay, Giải vô địch Châu Âu).
  Thứ năm ngày 19/01/2006 tại Montreux (Thuỵ Sỹ) LĐBĐ Châu Âu đã chính thức cho trình làng chiếc cúp dành cho nhà vô địch tại VCK Euro 2008. Trọng lượng: Nặng 10kg Chiều cao: 60cm Tác giả: nghệ nhân Asprey London Đặc điểm riêng: Chiếc cúp mới này phần trên được cách tân khá nhiều với những đường chạm trổ tinh xảo, đặc biệt là được phủ một lớp bạc nguyên chất.
• Những chi tiết mới: - Bệ cúp hình vuông bằng cẩm thạch được thay thế bằng chân đế bạc làm rộng ra giúp chiếc cúp đứng vững hơn - Hình các cầu thủ đang rê bóng ở mặt sau chiếc cúp được bỏ đi - Tên các đội VĐ trước kia được khắc lên bệ cúp, nay được khắc vào mặt sau chiếc cúp mới

Các trận chung kết và tranh hạng 3

Năm	Nước đăng cai		Chung kết				Tranh hạng 3
			Vô địch	Tỷ số	Hạng nhì		Hạng ba	Tỷ số	Hạng tư
1960	Pháp		Liên Xô	2-1(1)	Nam Tư		Tiệp Khắc	2-0	Pháp
1964	Tây Ban Nha		Tây Ban Nha	2-1	Liên Xô		Hungary	3-1(1)	Đan Mạch
1968	Ý		Ý	1-1 2-0 (đá lại)	Nam Tư		Anh	2-0	Liên Xô
1972	Bỉ		CHLB Đức	3-0	Liên Xô		Bỉ	2-1	Hungary
1976	Nam Tư		Tiệp Khắc	2-2 5-3 (11m)	CHLB Đức		Hà Lan	3-2(1)	Nam Tư
1980	Ý		CHLB Đức	2-1	Bỉ		Tiệp Khắc	1-1 9-8 (11m)	Ý
Năm	Nước đăng cai	Vô địch	Tỷ số	Hạng nhì	2 đội thua ở bán kết
1984	Pháp	Pháp	2-0	Tây Ban Nha	Đan Mạch	và	Bồ Đào Nha
1988	CHLB Đức	Hà Lan	2-0	Liên Xô	CHLB Đức	và	Ý
1992	Thụy Điển	Đan Mạch	2-0	CHLB Đức	Hà Lan	và	Thụy Điển
1996	Anh	CHLB Đức	2-1(2)	Cộng hoà Séc	Anh	và	Pháp
2000	Bỉ/Hà Lan	Pháp	2-1(2)	Ý	Hà Lan	và	Bồ Đào Nha
2004	Bồ Đào Nha	Hy Lạp	1-0	Bồ Đào Nha	Cộng hoà Séc	và	Hà Lan
2008	Áo/Thụy Sỹ	Tây Ban Nha	1-0	CHLB Đức	Thổ Nhĩ Kỳ	và	Nga

⁽¹⁾ Trận đấu kết thúc sau 2 hiệp phụ.

⁽²⁾ Trận đấu kết thúc theo luật bàn thắng vàng hoặc cái chết bất ngờ.

Vua phá lưới

Năm	Tên	Số bàn thắng
1960	François Heutte Valentin Ivanov Viktor Ponedelnik Milan Galić Dražan Jerković	2
1964	Jesús María Pereda Ferenc Bene Dezső Novák	2
1968	Dragan Džajić	2
1972	Gerd Müller	4
1976	Dieter Müller	4
1980	Klaus Allofs	3
1984	Michel Platini	9
1988	Marco van Basten	5
1992	Henrik Larsen Karlheinz Riedle Dennis Bergkamp Tomas Brolin	3
1996	Alan Shearer	5
2000	Patrick Kluivert Savo Milošević	5
2004	Milan Baroš	5
2008	David Villa	4

Thethao24h.vn