Giới thiệu

Judo (Nhật: 柔道 ) là môn võ thuật của người Nhật Bản do võ sư đồng thời là giáo sư môn thể chất Kano Jigoro (1860-1938) sáng lập ra vào năm 1882 trên nền tảng môn võ cổ truyền Jūjitsu (柔術, Nhu thuật) của Nhật Bản. Jū có nghĩa là khéo léo, uyển chuyển còn dō là đạo với mục đích "lấy nhu thắng cương". Jūjitsu là một môn võ chiến đấu với những đòn như bẻ tay, bẻ cổ,... dễ gây tổn thương cho võ sinh, nên Kano đã bỏ bớt các yếu tố bạo lực đó và làm cho Judo mang tinh thần thể thao nhiều hơn. Môn Judo không dùng binh khí mà các đòn tấn công chủ yếu là quật ngã, đè, siết cổ và khóa tay, chân.

Đây là môn võ tương tự Thái cực quyền với phương châm "lấy nhu thắng cương", "tá lực đả lực" (mượn sức đánh sức), "tứ lạng bát thiên cân" (bốn lạng đẩy ngàn cân) v.v. Ứng dụng chủ yếu vào việc tự vệ bản thân, rèn luyện sức khỏe, độ khéo léo và tinh thần.

Judo nhanh chóng được chính phủ Nhật Bản xem như quốc võ và phổ biến trên khắp thế giới và có mặt tại Olympic tại Tokyo vào năm 1964. Đến năm 1988, Jūdō nữ được đưa vào thi đấu chính thức trong Olympic. Năm 1956, Liên đoàn Judo Quốc tế (IJF) được thành lập. Hiện nay IJF có 112 nước thành viên trong đó có Việt Nam.

I. Thông tin chung:

• 1.Tổng quan:
  - Còn gọi là: Nhu đạo
  - Judo là một môn võ tự vệ được Kano Jigoro người Nhật Bản phát triển từ jujutsu vào năm 1882. Giống như jujutsu, judo cũng tận dụng thế mạnh của đối phương để chuyển thành lợi thế của mình bằng cách quăng và giữ đối phương. Thay vì trực tiếp cản sức mạnh của đối phương, mục đích của phương thức tận dụng này nhằm kiểm soát đối phương, làm cho đối phương mất thăng bằng để võ sĩ dễ dàng hoàn thành một cú quăng đối thủ. 
  Võ sinh luyện tập judo phải mang một miếng đệm. Các võ sinh cũng ăn mặc tương tự như karate nhưng chất liệu nặng hơn để đứng vững khi quăng và kéo ngã đối phương. 
  - Kỹ thuật của môn Judo được chia thành 3 loại: nage-waza (kỹ thuật đứng và quăng), katame-waza (kỹ thuật giữ), và atemi-waza (kỹ thuật đá). 
  - Luyện tập Judo bao gồm: randori (tập tự do) hoặc đứng trụ, kata (tập bắt buộc), và uchikomi (quay bên trong) hoặc tập trong nhà. 
  - Judo trở thành môn thể thao Olympic dành cho nam vào năm 1964 và dành cho nữ vào năm 1992.
• 2.Lịch sử:
  Tại Việt Nam
  
  
  
  • Năm 1945 sau khi quân đội Nhật thắng Pháp tại Việt Nam, cũng như tinh thần võ sĩ đạo nhật vang danh trên thế giới, môn võ Nhật, lúc bấy giờ, là môn Nhu Đạo (Judo) và môn Nhu Thuật (Jiu-Jitsu) rất được quần chúng Việt Nam ngưỡng mộ. Những vị giáo sư người Nhật đầu tiên đến giảng dạy môn võ Nhật tại Việt Nam như: giáo sư Zonka, giáo sư Nakazono, giáo sư Watanabe, giáo sư Ishikawa, giáo sư Ishida, giáo sư Choji Suzuki, và ba giáo sư người Pháp Henri Buchet, Conginie, Tarquiny. Judo được truyền bá vào Việt Nam từ năm 1954 nhờ nhà sư Thích Tâm Giác, trụ trì chùa Vĩnh Nghiêm. Judo nhanh chóng được người dân Việt Nam yêu thích và tập luyện vì thích hợp với tố chất khéo léo của người Việt Nam. Trong những kì Sea Games và Asiad, Judo đã mang về nhiều huy chương vàng cho thể thao Việt Nam
  
  Trên thế giới
  
  
  
  • Năm 1882, Jigoro Kano là người đầu tiên đưa Judo về Nhật Bản. Kĩ thuật của Judo bắt nguồn từ truờng phái võ thuật "Jujitsu" vốn đã phát triển từ hàng thế kỉ trước. Jigoro Kano cống hiến cả đời mình cho môn võ này, đào tạo các võ sinh mới và trở thành 1 huyền thoại đối với các thế hệ ngày nay,
  • Bắt đầu từ năm 1909 và trong suốt 30 năm sau, , Jigoro Kano tham gia vào phong trào Olympic với tư cách là một thành viên của IOC. Trong những năm 30, chính ông cũng là người đưa ra ý tưởng đầu tiên về việc thành lập Liên đoàn Judo quốc tế và cuối cùng , năm 1951, tổ chức này ra đời với sự tham gia của 13 nước Châu Âu. Ngày nay, con số thành viên đã lên đến 180.
  • Giải vô địch Judo thế giới đâu tiên được tổ chức tại Tokyo năm 1956 với 31 võ sĩ đến từ 21 nước. Sau đó, môn võ này chia thành các nội dung nhỏ dựa trên hạng cân. Ngày nay, Jodo có 7 hạng cân nam và 7 hạng cân nữ. Judo nam là môn thể thao Châu Á đầu tiên được đưa vào thi đấu tại TVH (TVH Tokyo 1964). Sau giải vô địch Judo thế giới đầu tiên tại New York 1980, Judo nữ bắt đầu phát triển rất nhanh chóng và trở thành 1 nội dung thi đấu chính thức tại TVH 1992
  • Tại Hy Lạp, thời gian Judo lần đầu tiên xuất hiện là sau chiến tranh Hy Lạp và môn võ này bắt đầu phát triển mạnh mẽ sau chiến tranh Triều Tiên. Năm 1985, Liên đoàn Judo Hy Lạp (Hellenic Judo Federation (EOT) ra đời. Hiện nay, Liên đoàn có 150 CLB với khoảng 6000 võ sĩ thành viên. Các giả vô địch cấp CLB và cấp quốc gia được tổ chức hàng năm cho các VĐV ở mọi lứa tuổi. EOT cũng đứng ra tổ chức thành công nhiều giải quan trọng như : giải Vô địch Judo Châu Âu 1993, Giải vô địch khu vực Địa Trung Hải 1991 và Giải vô địch vùng Banlkan
• 3. Một số thuật ngữ:
  
  
  
  • Cách ra đòn:
    Uchimata: gài chân chính xác 
    Tani otoshi: dùng tay gạt đối thủ xuống sàn 
    Soei nage: 
    Hadrai goshi

II. Các hạng cân - Trang thiết bị - Luật thi đấu:

• 1. Hạng Cân:
• • NAM: 
    - 60 Kg 
    - 66 Kg 
    - 73 Kg 
    - 81 Kg 
    - 90 Kg 
    - 100 Kg 
    - Trên 100 Kg
  • NỮ 
    - 48 Kg 
    - 52 Kg 
    - 57 Kg 
    - 63 Kg 
    - 70 Kg 
    - 78 Kg 
    - Trên 78 Kg
• 2. Trang thiết bị:
  • Trang phục (Judogi) 
    Judogi được may bằng 1 loại vải Cotton dày, giúp võ sĩ dễ dàng túm cổ áo, ngực, thắt lưng và quần của đối phương. Trong một thời gian dài, trang phục của môn võ này chỉ có màu trắng. Đến TVH Sydney, trang phục màu xanh bắt đầu xuất hiện để dễ phân biệt giữa 2 võ sĩ 
    
    
  • Thắt lưng (Đai; Đai có chiều dài 2,5 mét.) 
    - Đai vàng (cấp 5) 
    - Đai cam (cấp 4) 
    - Đai xanh lục (cấp 3) 
    - Đai xanh dương (cấp 2) 
    - Đai nâu (cấp 1) 
    - Đai đen 1 đẳng - 5 đẳng (Huyền đai đệ nhất -Huyền đai đệ ngũ) 
    Ngoài ra còn có đai đỏ dành cho tổ sư của môn. 
    Tất cả các võ sĩ nhập môn đều đeo đai trắng. Đai đen dành cho các võ sinh bắt đầu đạt đến một trình độ nhất định nào đó. Thực chất , những võ sinh đạt đến đai đen 1 đẳng mới được coi là thực sự bắt đầu học Judo. 
    
    
  • Sàn đấu (Tatami) 
    Sàn đấu kích thước 8m x 8m . Khu vực nguy hiểm có kích thước 1m x 1m và khu an toàn 3m tính từ mép sàn. Màu sắc của các khu vực trên sàn đấu không giống nhau: màu xanh (vùng thi đấu và vùng an toàn), màu đỏ (vùng nguy hiểm).
• 3. Luật thi đấu
  
  
  • Trọng tài: 
    - Một trận đấu Judo diễn ra dưới sự điều khiển của 1 trọng tài chính và 2 trọng tài phụ. Tất cả các trọng tài đều có quyền ngang nhau . Trọng tài chính là người công bố điểm và quyết định các đòn phạt bằng cách dùng các hiệu lệnh tay. 
    
    
  • Thời gian: 
    - Một trận đấu giữa hai võ sĩ (1 trong trang phục trắng, 1 trong trang phục xanh) kéo dài trong 5 phút. 
    
    
  • Tính điểm: 
    Để thắng trận, 1 võ sĩ phải ghi được điểm Ippon (tương đương với 10 điểm). Đến cuối trận, nếu không có võ sĩ nào ghi điểm Inppon, ai ghi nhiều điểm hơn sẽ thắng 
    - Các mức điểm thấp hơn là : waza-ari (7 điểm), yuko (5 điểm) và koka (3 điểm). VĐV cũng có thể bị phạt điểm tương ứng với các lỗi : hansoku (Ippon), keikoku (cảnh cáo chính thức, waza-ari-), chui (yuko) và shido (koka). 
    2 điểm waza-ari được tính thành 1 điểm Ippon. Nguyên tắc này cũng đuợc áp dụng khi 1 VĐV đã ghi được điểm waza-ari và đối phương phạm lỗi keikoku. Điểm Yuko và koka không cộng lại 
    - điểm Ippon: 1 đòn quật ngã ngửa đối thủ bằng cách kết hợp giữa sức mạnh, tốc độ di chuyển của mình 
    - điểm waza-ari: khi trọng tài xác định rằng VĐV gần đạt điểm Ippon (VD: trong truờng hợp đối phương không ngã ngửa do võ sĩ chưa dùng đủ lực cần thiết) 
    - điểm yuko: chỉ khiến đối phương ngã xuống (sấp hoặc nghiêng) 
    - điểm kοka: chỉ khiến đối phương ngã ngồi hoặc vai chạm sàn đấu 
    Võ sĩ được điểm Ippon khi sử dung thành công kĩ thuật osaekomi, giữ đối phương ngã ngửa trên sàn trong vòng 25 giây. Được điểm Waza-ari, Yuko , Koka khi đối phương có thể vùng dậy sau khoảng thời gian tương ứng từ 20-25 giây, 15-20 giây và 10-15 giây 
    VĐV cũng có thể giành điểm Ippon bằng cách sử dụng những kĩ thuật tấn công buộc đối phương phải bỏ cuộc.

III.10 điều tâm niệm của Jūdō

Chữ Judo bằng chữ Hán

Đây là 10 điều tâm niệm mà mỗi võ sinh Jūdō phải thuộc lòng:

1. Tôn trọng kỉ luật, nội quy nhà trường.
2. Kính thầy yêu bạn, bênh vực người yếu đuối.
3. Kính trọng các bạn trong môn phái võ nghệ khác.
4. Ngoài những trận đấu giao hữu, tuyệt nhiên không thách đấu với bất kì ai.
5. Thắng không kiêu, bại không nản, lúc nào cũng phải bình tĩnh.
6. Chỉ tự vệ trong trường hợp bị tấn công, luôn dung thứ người thất thế.
7. Luôn luôn tự rèn luyện để thân thể khỏe mạnh, tư tưởng ngay thẳng trong sạch khoan dung, tính nết nhẫn nhục, nhu hào và kiên trì.
8. Nghe lời nói tư lợi thì ngoảnh mặt đi, khi bàn việc công thì băng mình tới.
9. Thà chịu thiệt hại còn hơn làm điều hèn nhát, bất công.
10. Mục tiêu của võ sinh Jūdō là Nhân-Trí-Dũng

Người luyện môn Jūdō khi còn được học ở võ đường hay khi đã vào đời phải luôn luôn ghi nhớ những điều tam niệm để tu thân, hành xử việc đời và giúp ích cho xã hội.

IV. Các vận động viên tiêu biểu:

• Trong nước

- Cao Ngọc Phương Trinh vô địch 3 kỳ Sea Games liên tiếp, 17, 18 và 19

• Trên thế giới - David Douillet (Pháp) được bầu chọn là " VĐV thể thao trong năm (2000)" - Ryoko Tamura (Nhật Bản) - Kosei Inoue (Nhật Bản)

Thethao24h.vn (sưu tầm)