Taekwondo, Tae Kwon Do, Taekwon-Do , hay Đài Quyền Đạo theo âm Hán-Việt (trước kia thường được gọi là Thái Cực Đạo), là môn thể thao quốc gia của Triều Tiên và là loại hình võ đạo (mudo) thường được tập luyện nhất của nước này. Nó cũng là một trong các môn thể thao phổ biến nhất trên thế giới. Trong tiếng Triều Tiên, Tae (hanja , đài) có nghĩa là "đá bằng chân"; Kwon (hanja, quyền) nghĩa là "đấm bằng tay"; và Do (hanja, đạo) có nghĩa là "con đường" hay "nghệ thuật." Vì vậy, Taekwondo có nghĩa là "cách thức hay nghệ thuật đấu võ bằng tay và chân."

I. Thông tin chung:

• 1.Tổng quan:
  * Taekwondo là 1 môn võ phòng thủ kết hợp giữa triết học, tinh thần kỉ luật, các bài tập luyện sức khoẻ và khả năng về cơ bắp. Taekwondo đề cao rất nhiều nguyên tắc như : 
  - Khả năng tự vệ ( khả năng chống lại các hành vi tấn công bạo lực) 
  - Điều kiện sức khoẻ tốt 
  - Tự tin, tôn trọng lẽ phải và công bằng. 
  - Có sức khoẻ tốt, không phân biệt lứa tuổi, giới tính hay thể tạng của người luyện tập 
  * Đa số người ta lầm tưởng rằng TKD chỉ chuyên chú luyện tập đòn chân, thật ra trong suốt thời gian tập luyện từ đai trắng (bắt đầu) tới đai đen nhất đẳng (khoảng 3 năm) thì thời gian luyện các đòn thế bằng tay chiếm khoảng 60-70% thời gian tập luyện . Trong các bài quyền (kể cả ITF và WTF) thì các đòn tay chiếm 90% các đòn thế 
  - Tại các kì TVH, Taekwondo vẫn được coi là một trong số những môn võ phòng thủ có các động tác biểu diễn đẹp mắt nhất. Ngày nay, Taekwondo trở thành môn thể thao được tổ chức ở cấp vô địch quốc gia tại hơn 150 nước 
  Trong 1 trận đấu, các võ sĩ cố gắng ghi được nhiều điểm càng tốt. Nếu 1 trong 2 võ sĩ phạm lỗi 3 lần, đối phương sẽ thắng cuộc.
• 2.Lịch sử:

• • Taekwondo ra đời tại Hàn Quốc, cách đây khoảng 2000 năm. Trong suốt lịch sử phát triển của mình, bộ môn võ thuật này có rất nhiều tên như Taekyon hay Subak. Cái tên Taekwondo, như ngày nay thường gọi, bắt đầu xuất hiện từ năm 1955 do 1 nhóm võ sư, dẫn đầu là Choi Hong Hi sáng lập ở Hàn Quốc và 1 năm sau, tại Hàn Quốc, giải vô địch Taekwondo lần đầu tiên diễn ra. Năm 1965, Liên đoàn Taekwondo Hàn Quốc ra đời. Liên đoàn Taekwondo thế giới được thành lập năm 1973, và cùng trong năm này, giải vô địch thế giới đầu tiên được tổ chức
  • Đây là môn thể thao chính thức của Hàn Quốc và cũng là môn thể thao phổ biến trên toàn thế giới. Thường được cho là Karate của người Hàn Quốc, Tae kwon do dựa vào phương thức chiến đấu của người Nhật hiện đại và của người Hàn Quốc cổ. Nét cơ bản của môn Tae kwon do là rất nhiều cú đá ngoạn mục, đặc biệt là những cú đá được hình thành khi nhẩy và quay tròn. Chỉ những cú đá vào cơ thể hoặc đầu mới được tính điểm. Những cú đá vào đầu được tính nhiều điểm hơn. Từ năm 1972, Tae kwon do đã đựơc tổ chức như một môn thể thao hoàn thiện dưới sự điều hành của Liên đoàn Tae kwon do Thế giới. Môn võ này đã là môn thể thao thi đấu chính thức tại Thế Vận hội Sydney, Australia năm 2000.
  • Năm 1980 là mốc đáng ghi nhớ đối với bộ môn thể thao này vì UB Olympic quốc tế công nhận Taekwondo là một môn thể thao Olympic Bắt đầu xuất hiện tại 2 kì TVH liên tiếp Seoul (1988), Barcelona (1992) và đến TVH Sydney 2000, Taekwondo chính thức được đưa vào nội dung thi đấu.
  • Tại Hi Lạp, Taekwondo lần đầu tiên xuất hiện năm 1968 và người có công đầu là Stamatis Kassis. Từ 1979 đến 1987, Taekwondo vẫn trực thuộc Hiệp hội VĐV nghiệp dư Hi Lạp (SEGAS, Hellenic Association of Amateur Athletics). Năm 1987, Liên đoàn Taekwondo Hi Lạp (ELOT) được thành lập và đến nay, ELOT vẫn chịu trách nhiệm phát triển bộ môn võ thuật này ở Hi Lạp. Hiện nay, ELOT có khoảng 400 CLB thành viên với hơn 35.000 VĐV. Hàng năm ELOT tổ chức các giải giữa các CLB trong nước và quốc tế, giải vô địch quốc gia . ELOT cũng đã tổ chức thành công 3 giải vô địch tại Balkan, 4 giải vô địch Châu Âu và 2 giải vô đich thế giới.
  • Taekwondo tại Việt Nam
    - Môn vò Taekwondo (Thái Cực Đạo) được du nhập vào VN vào năm 1955, từ đó môn võ này được phát triển ra toàn VN. Vào thập niên 70, Liên Đoàn Thái Cực Đạo Việt Nam được thành lập

• 3. Trang thiết bị:

• • Dobok - Võ phục
    - Nguyên thủy, võ phục của môn Taekwondo là loại áo có hai vạt (giống như của Judo & Karaté), khi mặc áo thì vạt áo bên tay phải ở trong, vạt bên tay trái ở ngoài . Cách thắt đai của Taekwondo khác với cách thắt đai của Judo và Karaté: Gấp đôi dây đai, lấy điểm giữa của dây đai đặt trước bụng, tay trái giữ cho dây đai ở nguyên vị trí, tay phải cầm phần dây đai bên phải đưa vòng ra phía sau lưng qua bên trái, tay phải giữ dây đai, tay trái đưa ra sau, lấy phần dây đai bên phải đưa lên đặt dưới, tay trái cầm phần dây đai bên tay trái (dài hơn) đưa vòng ra sau đưa qua bên phải, tay phải nắm lấy đưa lên bên phải, phần đai mới đưa lên luồn từ dưới lên qua hai lớp đai . Bây giờ hai đoạn dây đai, một trên một dưới, tay phải giữ phần đai phía trên, tay trái giữ đoạn đai phía dưới, hay tay đánh vòng như đang bẻ lái về bên phải, phần đai ở tay phải luồn vô phần đai ở tay trái, xiết chặt lại . Khi kết thúc, hai lớp đai nằm chồng lên nhau, phần thắt đai có hình kim tự tháp (hay giống cái bánh ú :) ). Hai đoạn đai phía trước đều nhau. 
    - Sau này, võ phục Taekwondo được thay đổi nhiều, ngày xưa thì hoàn toàn màu trắng, bây giờ thì tùy theo sở thích của các võ sư mà nhuộm màu võ phục theo cách riêng của từng võ đường . Thêm vào đó, có loại võ phục cổ chui, rất tiện lợi, nhẹ nhàng và kín đáo hơn 
    - Ngoài ra, có một số võ đường cũng chọn loại võ phục kiểu Wushu hay tự vẽ kiểu riêng cho võ đường của mình 
    - Võ phục thi đấu của môn Taekwondo còn được gọi là dobok. Trang phục gồm: quần trắng, áo trắng (màu trắng tượng trưng cho sự trong sạch). Trang phục rất rộng rãi, thoải mái khiến VĐV dễ dàng cử động tay và chân. 
    - Thiết bị bảo vệ 
    Khi thi đấu, các VĐV Taekwondo phải thực hiện nhiều động tác va chạm mạnh nên bắt buộc phải dùng các dụng cụ bảo hiểm trước khi ra sân: mũ bảo hiểm, áo giáp, bao ống tay, bao ống quyển và dụng cụ bảo vệ hạ bộ.
  • Đai
    Hệ thống phân đai của Taekwondo là dấu hiệu cho biết đẳng cấp của VĐV. Cách phân biệt này dựa trên màu sắc của đai. Có 2 loại đai: Kup và Dan. Dan ở trình độ cao hơn, mỗi thứ bậc ở cấp đai này được biểu thị bằng 1 đường sọc màu vàng 
    1. Trắng: Tượng trưng cho sự trong sạch, dành cho những võ sinh mới tập Taekwondo chưa biết gì về môn võ này. 
    2. Vàng: Tượng trưng cho Đất mà từ đó cây cối đâm chồi bám rễ. Đất là cội rễ của Taekwondo 
    3. Xanh lá cây: Tượng trưng cho sự sinh trưởng của cây. Những võ sĩ đeo đai màu này đã có những kỹ năng cơ bản và đang trong thời kỳ lĩnh hội những kỹ thuật mới. 
    4. Xanh lam: Tượng trưng cho Trời, cây đã phát triển trải qua quá trình rèn luyện và tích luỹ. 
    5. Đỏ: Tượng trưng cho sự nguy hiểm, nhắc nhở các võ sĩ phải luyện tập và biết kiềm chế, cảnh báo các đối thủ hãy thận trọng tránh xa. 
    6. Đen: Trái ngược với trắng. Màu đai đen thể hiện sự thành thục và thấu suốt trong Taekwondo. Màu đen cũng biểu hiện sự can trường của người mặc nó đối với bóng đêm và nỗi sợ hãi. 
    Võ sinh mới nhập môn đeo đai trắng. Đai đen dành cho những võ sinh có trình độ cao và đạt được thành tích khi còn là môn đệ. Để đạt được đai đen cần ít nhất 2 đến 3 năm tập luyện.
  • Khu vực thi đấu
    - Kích thước thảm đấu 8x8m (thay vì 10x10m) 
    - Khu vực thi đấu được giới hạn trong phạm vi 12x12m, bề mặt hoàn toàn phẳng và không có bất kì vật cản nào. Sàn đấu có kích thước 10 x10m, được bao phủ bằng 1 lớp thảm đàn hồi. Khu vực thi đấu được đặt cao 50-60cm so với mặt sàn. Khoảng cách từ mép sàn đến đường biên tối thiểu phải là 2m với độ dốc không quá 30 độ để đảm bảo cho sự an toàn của các võ sĩ.

II. Luật thi đấu:

• 1. Trận đấu:
  1 trận đấu kéo dài trong 3 hiệp, mỗi hiệp 3 phút/nam hoặc 2 phút/nữ, thời gian nghỉ giữa mỗi hiệp là 1 phút, Hai võ sĩ "Chung" (xanh) và "Hong" (màu đỏ) tìm cách chiến thắng đối phương bằng cách sử dụng các kĩ thuật đấm, đá vào những khu vực nhất định trên cơ thể đối phương. Các đòn đá được phép nhằm cả vào mặt và thân người nhưng đòn đấm chỉ được phép vào thân người đối phương. Tuyệt đối không được phép tấn công vào phần bụng dưới. Tất cả các cùng dễ bị tổn thương trên cơ thể đều phải có các thiết bị bảo vệ 
  Mỗi trận đấu gồm có 1 trọng tài và 3 giám khảo. VĐV chỉ được điểm khi có tối thiểu 2 giám khảo công nhận . Một đòn tấn công vào áo giáp được 1 điểm, vào mặt được 2 điểm. Những đòn knockout thành công sẽ được cộng thêm điểm. Tất cả các động tác như đẩy, chộp, giữ, ôm đối phương, giả vờ bị đau, quay lưng lại đối thủ và các động tác cố ý làm đau đối thủ đều bị coi là phạm luật. 
  Trận đấu có thể được phân định thắng thua bằng knockout,, bằng điểm số hoặc khi 1 VĐV phạm 3 lỗi với đối phương. 
  *Theo luật mới 
  - VĐV khi thi đấu không được phép vượt ra khỏi đường biên báo động (có chiều rộng 1m bao quanh sàn thi đấu chính) 
  * Liên đoàn Taekwondo thế giới (WTF) đã ban hành nhiều quy định mới và sẽ áp dụng từ tháng 04/2006:
  1. VĐV buộc phải đeo găng tay thi đấu. Mục đích nhằm đảm bảo tính an toàn cũng như chú trọng việc tính điểm cho những đòn đấm kỹ thuật. 
  2. Một VĐV sẽ đơn phương được tuyên bố thắng khi chênh lệch 7 điểm (kể cả trường hợp VĐV đó mới đạt 6 điểm cách biệt nhưng VĐV kia bị trừ 1 điểm) 
  3. VĐV sẽ đơn phương được tuyên bố thắng cuộc khi đạt tới ngưỡng 12 điểm. (tức là VĐV nào ghi được 12 điểm trước sẽ thắng) 
  
  * Các quy định mới ban hành trước đó: Tổ trọng tài tăng lên 4 người (so với 3 người), sàn đấu giảm còn 10m x 10m (so với 12m x 12m), thời gian mỗi hiệp chỉ còn 2 phút (so với 3 phút). 
  
  Thời gian thi đấu đối kháng
  + Nam: 3 hiệp, mỗi hiệp 3 phút, nghỉ giữa mỗi hiệp 1 phút 
  + Nữ: 3 hiệp, mỗi hiệp 2 phút, nghỉ giữa mỗi hiệp 1 phút 
  Cách tính điểm
  - Đòn tấn công vào khu vực hợp lệ ở phía trứơc thân người sẽ được tính 1 điểm 
  - Đòn tấn công vào khu vực hợp lệ ở phần mặt sau sẽ được tính 2 điểm 
  - Đòn tấn công hợp lệ gây Knock Out được cộng thêm 1 điểm 
  - VĐV bị knock Out sẽ bị đếm từ 1-10 
  Những thay đổi trong cách tính điểm (19/11/2008)
  - Đòn đá chẻ vào mặt được 3 điểm 
  - Đòn đá vòng quay 360 độ, bật nhảy được 2 điểm 
  - Đòn vòng cầu được 1 điểm
• 2. Hạng cân:

NAM
Dưới 58 kg 
58-68 kg 
68-80 kg 
Trên 80 kg 
NŨ
Dưới 49 kg 
49-57 kg 
57-67 kg 
Trên 67 kg

III. Các vận động viên tiêu biểu:

• Trên thế giới
  - 3 vận động viên Taekwondo nổi tiếng thế giới: Pascal Gentil (Pháp); Kyong Hun Kim (Hàn Quốc); và Victor Estrada (Mexico).
• VĐV Hy Lạp
  - Tại Olympic Sydney võ sĩ người Hy Lạp Michalis Mouroutsis đoạt huy chương vàng hạng cân 58 kg, đưa tên tuổi mình vào danh sách các VĐV Taekwondo nổi tiếng. Hai vận động viên khác cũng thi đấu rất ấn tượng trong đội tuyển Hy Lạp tại Sydney là Alexandros Nikolaidis và Areti Athanasopoulou xếp hạng 8.

Thethao24h.vn